SSD กับ HDD ต่างกันอย่างไร อัปเกรดเมื่อไหร่คุ้ม พร้อมวิธีสำรองข้อมูลก่อนเปลี่ยน
ถ้าคุณมีคอมพิวเตอร์เครื่องเก่าที่เปิดเครื่องทีก็ต้องรอเป็นนาที เปิดโปรแกรมแล้วต้องไปชงกาแฟรอ คำแนะนำที่ได้ยินบ่อยที่สุดคือ เปลี่ยนเป็น SSD สิ แล้วเครื่องจะเร็วเหมือนใหม่ ซึ่งก็จริงสำหรับเครื่องจำนวนมาก แต่หลายคนยังไม่แน่ใจว่า SSD ต่างจาก HDD อย่างไร เปลี่ยนแล้วคุ้มหรือไม่ และต้องทำอะไรบ้างก่อนลงมือ
บทความนี้อธิบายความต่างของไดรฟ์ทั้งสองแบบด้วยภาษาง่ายๆ บอกว่าเมื่อไหร่ควรอัปเกรด เมื่อไหร่ยังไม่ต้อง และที่สำคัญที่สุดคือขั้นตอนสำรองข้อมูลก่อนเปลี่ยน เพราะคือสิ่งที่ถ้าพลาดแล้วแก้ไม่ได้ ไม่มีการพูดถึงราคา เพราะเปลี่ยนตลอดเวลา
SSD กับ HDD คืออะไร
ทั้งคู่คือที่เก็บข้อมูลถาวร ข้อมูลไม่หายเมื่อปิดเครื่อง ต่างกันที่วิธีเก็บ
- HDD (ฮาร์ดดิสก์) ภายในมีแผ่นจานแม่เหล็กหมุนอยู่ และมีหัวอ่านเคลื่อนไปมาบนผิวแผ่นเพื่ออ่านและเขียนข้อมูล คล้ายเข็มของเครื่องเล่นแผ่นเสียง
- SSD (Solid State Drive) ใช้ชิปหน่วยความจำแฟลชเก็บข้อมูล ไม่มีชิ้นส่วนที่เคลื่อนไหวเลย
เพราะ HDD ต้องรอให้จานหมุนและหัวอ่านเลื่อนไปถึงตำแหน่งที่ต้องการ จึงช้ากว่า ส่วน SSD เข้าถึงข้อมูลได้ทันทีเหมือนเปิดลิ้นชักที่รู้ตำแหน่งอยู่แล้ว ความต่างนี้ไม่ได้แค่ตัวเลขในสเปก แต่รู้สึกได้ทุกครั้งที่ใช้งาน
เปรียบเทียบความต่างทีละด้าน
| ด้าน | HDD | SSD |
|---|---|---|
| ความเร็ว | ช้ากว่า เปิดเครื่องและโปรแกรมนาน | เร็วกว่ามาก เปิดเครื่องและโปรแกรมไว |
| ความทนทานต่อแรงกระแทก | ไวต่อการกระแทกขณะทำงาน เพราะมีชิ้นส่วนเคลื่อนไหว | ทนกว่า เพราะไม่มีชิ้นส่วนเคลื่อนไหว |
| เสียงและความร้อน | มีเสียงหมุนและเสียงคลิกเบาๆ | เงียบสนิท ร้อนน้อย |
| ความจุ | มีให้เลือกความจุสูงมาก | มีหลายขนาด ความจุสูงมากยังหาได้ยากกว่า |
| การประหยัดพลังงาน | ใช้ไฟมากกว่า | ใช้ไฟน้อยกว่า ช่วยให้แบตเตอรี่โน้ตบุ๊กอยู่ได้นานขึ้น |
| อายุการเขียนข้อมูล | ไม่มีข้อจำกัดเรื่องรอบการเขียนที่ต้องกังวลมาก | มีจำนวนรอบการเขียนจำกัด แต่คนทั่วไปแทบไม่ถึงขีดจำกัด |
| การกู้ข้อมูลเมื่อเสีย | มักมีโอกาสกู้ได้มากกว่า | เมื่อเสียมักเสียแบบกะทันหัน กู้ได้ยากกว่า |
จุดที่ควรจำคือ SSD ชนะเรื่องความเร็ว ความเงียบ และความทนทาน ส่วน HDD ยังได้เปรียบเรื่องความจุต่อหน่วยที่ใหญ่และเหมาะกับการเก็บไฟล์จำนวนมาก
ชนิดของ SSD ที่ควรรู้จักไว้
เมื่อไปเลือกซื้อ จะเจอ SSD หลายรูปแบบ ซึ่งใช้ทดแทนกันไม่ได้เสมอไป ต้องดูว่าเครื่องของเรารองรับแบบไหน
- SSD แบบ 2.5 นิ้ว (SATA) หน้าตาเหมือนฮาร์ดดิสก์โน้ตบุ๊ก เสียบแทน HDD เดิมได้เลยในเครื่องรุ่นเก่า
- SSD แบบแผงเล็ก (M.2) เป็นแผ่นเล็กเสียบเข้าช่องบนเมนบอร์ด ใช้ในเครื่องรุ่นใหม่ และมีหลายมาตรฐานที่ความเร็วต่างกัน
- SSD ภายนอก เชื่อมต่อด้วยสาย USB ใช้เก็บไฟล์สำรองหรือพกพาไฟล์ได้สะดวก
ก่อนซื้อต้องตรวจให้ชัดว่าเครื่องรองรับช่องแบบไหน เพราะ M.2 เองก็มีหลายแบบ ดูจากคู่มือเครื่องหรือเว็บไซต์ผู้ผลิต หรือเปิดฝาดูหน้าตาช่องจริง
เมื่อไหร่ควรอัปเกรดเป็น SSD
การอัปเกรดคุ้มที่สุดในสถานการณ์เหล่านี้
- เครื่องยังใช้ HDD เป็นไดรฟ์หลัก และเปิดเครื่องหรือโปรแกรมช้ามาก เป็นกรณีที่เห็นผลชัดที่สุด
- ซีพียูและแรมยังใช้ได้ดี ถ้าเครื่องเก่ามากจนซีพียูหรือแรมเป็นคอขวดหลัก SSD ช่วยได้เฉพาะบางส่วน
- ใช้งานหนักกับไฟล์ เช่น ตัดต่อวิดีโอ เปิดโปรเจกต์ใหญ่ หรือโหลดเกม
- อยากให้โน้ตบุ๊กเงียบและเย็นขึ้น พร้อมแบตเตอรี่อึดขึ้นเล็กน้อย
- ต้องการความทนทานเมื่อพกเครื่องบ่อย เพราะไม่มีหัวอ่านที่เสียหายได้เมื่อกระแทก
ส่วนกรณีที่ยังไม่ต้องรีบ คือเครื่องที่ใช้ SSD อยู่แล้ว เครื่องที่ช้าเพราะแรมไม่พอหรือเปิดโปรแกรมแฝงเต็มเครื่อง หรือเครื่องที่ใกล้หมดอายุจนควรคิดถึงการเปลี่ยนทั้งเครื่องมากกว่า ลองดูวิธีแก้เครื่องช้าเบื้องต้นก่อนในบทความเรื่องแก้คอมอืด
ใช้ทั้งสองแบบร่วมกันได้
หลายคนคิดว่าต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่จริงๆ ใช้ร่วมกันได้ และเป็นวิธีที่ลงตัวสำหรับเครื่องตั้งโต๊ะที่มีช่องใส่ไดรฟ์หลายช่อง
- SSD เป็นไดรฟ์หลัก ติดตั้งระบบปฏิบัติการและโปรแกรมที่ใช้บ่อย เพื่อให้เครื่องเร็ว
- HDD เป็นที่เก็บข้อมูล เก็บรูป วิดีโอ และไฟล์เก่าที่ไม่ได้เปิดบ่อย เพราะจุเยอะ
- ไดรฟ์ภายนอกเป็นที่สำรอง ไม่ว่าจะแบบไหน ก็ต้องมีสำเนาอยู่ที่อื่นอีกชุด
การแบ่งแบบนี้ได้ทั้งความเร็วและความจุ โดยไม่ต้องซื้อ SSD ความจุสูงเกินจำเป็น
1. สำรองข้อมูลก่อนเปลี่ยนไดรฟ์
ขั้นตอนนี้ห้ามข้าม ข้อมูลที่ไม่ได้สำรองไว้ อาจหายไปตลอดกาลถ้าติดตั้งผิดพลาดหรือไดรฟ์เสีย
- รวบรวมไฟล์สำคัญ ตรวจโฟลเดอร์เอกสาร รูปภาพ ดาวน์โหลด เดสก์ท็อป และโฟลเดอร์ที่โปรแกรมบางตัวเก็บข้อมูลไว้
- คัดลอกไปไว้อย่างน้อยสองที่ เช่น ฮาร์ดดิสก์ภายนอกหนึ่งตัว และบริการเก็บไฟล์ออนไลน์อีกหนึ่งที่
- จดข้อมูลที่ไม่ใช่ไฟล์ เช่น รหัสผลิตภัณฑ์ของโปรแกรม รหัสผ่านที่เก็บในเบราว์เซอร์ และการตั้งค่าที่สำคัญ
- ตรวจว่าเปิดไฟล์สำรองได้จริง สุ่มเปิดไฟล์สองสามไฟล์จากที่สำรองไว้ เพื่อให้มั่นใจว่าไม่เสียหาย
- ถ้าจะโคลนไดรฟ์ ให้สำรองอยู่ดี การโคลนก็อาจพลาดได้
2. เลือกวิธีย้ายระบบ: โคลนหรือติดตั้งใหม่
เมื่อได้ SSD มาแล้ว มีสองแนวทางหลักในการย้ายจาก HDD เดิม
| วิธี | ทำอย่างไร | เหมาะกับ/ข้อควรคิด |
|---|---|---|
| โคลนไดรฟ์ | ใช้โปรแกรมคัดลอกทั้งไดรฟ์เดิมไปยัง SSD ได้เหมือนเดิมทุกอย่าง | เหมาะกับคนที่ไม่อยากตั้งค่าใหม่ ข้อควรคิดคือต้องดูว่า SSD ใหม่มีความจุพอกับข้อมูลที่ใช้อยู่ และจะพา “ขยะ” เก่าไปด้วย |
| ติดตั้งระบบใหม่ | ลงระบบปฏิบัติการใหม่บน SSD แล้วค่อยคัดลอกไฟล์สำรองกลับมา | เหมาะกับเครื่องที่ช้ามานาน ได้ระบบที่สะอาด ข้อควรคิดคือต้องลงโปรแกรมและตั้งค่าใหม่เอง |
ถ้าไม่มั่นใจ แนะนำให้ติดตั้งใหม่เพราะเป็นโอกาสทิ้งโปรแกรมที่ไม่ใช้ และได้ระบบที่ลื่นที่สุด
3. ลงมือเปลี่ยนไดรฟ์อย่างปลอดภัย
- ปิดเครื่องให้สนิท ถอดปลั๊กไฟและแบตเตอรี่ (ถ้าถอดได้) แล้วกดปุ่มเปิดเครื่องค้างไว้สักครู่เพื่อปล่อยไฟค้าง
- แตะโลหะที่ต่อสายดิน หรือสวมสายกันไฟฟ้าสถิต เพราะไฟฟ้าสถิตทำให้ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์เสียหายได้
- เปิดฝาช่องไดรฟ์ตามคู่มือของเครื่องรุ่นนั้น แล้วถอดไดรฟ์เดิมอย่างเบามือ
- ติดตั้ง SSD ใหม่ในช่องหรือโครงยึดเดิม ให้สนิทและแน่น
- ปิดฝา เสียบไฟ แล้วเข้าสู่ขั้นตอนติดตั้งระบบหรือบูตจากโคลนที่เตรียมไว้
ถ้าเป็นโน้ตบุ๊กรุ่นบางและเปิดฝายาก หรือยังอยู่ในช่วงรับประกัน การเปิดเครื่องเองอาจทำให้รับประกันหมด ควรตรวจเงื่อนไขหรือให้ร้านทำให้ จะปลอดภัยกว่า
4. ตั้งค่าหลังเปลี่ยน
- ตรวจว่าระบบเห็นไดรฟ์ครบ และบูตจาก SSD เป็นหลักในหน้าตั้งค่าบูตของเครื่อง
- อัปเดตระบบและไดรเวอร์ ให้ทำงานได้ดีกับไดรฟ์ใหม่
- ย้ายข้อมูลสำรองกลับ ทีละกลุ่ม แล้วตรวจว่าเปิดได้
- เก็บ HDD เดิมไว้ก่อนสักระยะ จนมั่นใจว่าทุกอย่างครบ แล้วค่อยลบข้อมูลให้เกลี้ยงก่อนทิ้งหรือขาย
- รักษาพื้นที่ว่างบน SSD ไว้บ้าง ไม่ควรเก็บเต็มทุกกิกะไบต์ เพราะจะทำงานช้าลงและอายุสั้นลง
ข้อควรระวังเรื่อง SSD
- SSD ไม่ใช่ที่สำรองข้อมูล ไม่ว่าจะ SSD หรือ HDD ถ้าข้อมูลอยู่ที่เดียวก็เสี่ยงทั้งนั้น
- อย่าจัดเรียงข้อมูล (Defragment) บน SSD ไม่ช่วยอะไรและสิ้นเปลืองรอบการเขียน ระบบปฏิบัติการสมัยใหม่รู้อยู่แล้วและจัดการให้เอง
- ซื้อจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ ไดรฟ์ปลอมที่ระบุความจุเกินจริงมีอยู่ ควรทดสอบความจุจริงหลังซื้อ
- ถ้า SSD ใกล้เต็ม ความเร็วจะตก ควรเว้นพื้นที่ว่างไว้
- เสียแล้วกู้ยาก ดังนั้นการสำรองข้อมูลสม่ำเสมอสำคัญเป็นพิเศษ
คำถามที่พบบ่อย
SSD อายุสั้นกว่า HDD จริงไหม? SSD มีรอบการเขียนจำกัด แต่การใช้งานทั่วไปแทบไม่ถึง ส่วน HDD เสียได้จากชิ้นส่วนกลไก ทั้งคู่เสียได้ จึงต้องสำรองข้อมูลเสมอ
ต้องใช้ความจุเท่าไรดี? ให้ดูจากพื้นที่ที่ใช้อยู่จริงบวกส่วนที่เผื่ออีกพอสมควร ไม่ควรเลือกให้พอดีเป๊ะ
เปลี่ยนเองได้ไหม? ได้ในเครื่องส่วนใหญ่ที่เปิดฝาง่าย แต่ถ้าไม่มั่นใจ ให้ร้านทำจะดีกว่า
ย้ายข้อมูลแล้วต้องซื้อระบบปฏิบัติการใหม่ไหม? ถ้าเป็นเครื่องเดิมและโคลนข้อมูลไป โดยทั่วไปไม่ต้อง แต่ถ้าติดตั้งใหม่ ควรตรวจเรื่องการเปิดใช้งานระบบให้เรียบร้อยก่อนเปลี่ยน
สรุป
SSD เร็วกว่า เงียบกว่า และทนกว่า HDD ส่วน HDD ยังเหมาะกับการเก็บไฟล์ปริมาณมาก ถ้าเครื่องคุณยังใช้ HDD เป็นไดรฟ์หลักและช้าจนทนไม่ไหว การเปลี่ยนเป็น SSD เป็นการอัปเกรดที่คุ้มที่สุด
ขั้นตอนถัดไปที่ทำได้เลย คือเปิดดูว่าเครื่องใช้ไดรฟ์แบบไหนอยู่ และรองรับ SSD ช่องไหน แล้วสำรองข้อมูลสำคัญไปอย่างน้อยสองที่ ก่อนค่อยวางแผนซื้อและเปลี่ยน
